Language/Jezik
Ponuda smještaja
APARTMANI
HOTELI
VILE
RESTORANI & CAFFE
TAXI & TRANSFER
Vremenska prognoza
:44h
°C
Danas
°C
Sutra
°C
Cetvrtak
°C
Petak
°C
Subota
°C
Izbor iz foto galerije
 
Vijesti

U opasnom trouglu kiča, vlasti i moći

STAV: POVODOM CRKVE ALEKSANDRA NEVSKOG (SVETA GOSPOĐA) NA SVETOM STEFANU Septembra 2009. godine obratio sam se javnosti ukazivanjem na nedostatak naučno-istraživačkog rada tokom građevinske rekonstrukcije starog grada Sveti Stefan i značaju naučnog doprinosa rasvjetljavanju istorije njegovog nastanka. Sada imam potrebu da kažem nešto u vezi s aktuelnim događanjima oko crkve Sveta Gospođa (od 1938. godine Aleksandar Nevski), i zapostavljanju kulturnih vrijednosti u Paštrovićima uopšte. Posljednji stanovnici starog srednjovjekovnog grada Sveti Stefan nevoljno su napustili svoje kuće 1954. godine kada se uveliko radilo na rekonstrukciji i preuređenju grada u hotel. Oduzimanje života gradu i promjena namjene, tradicionalne u hotel, bilo bi manje bolno da se više vodilo računa o njegovim spomeničnim svojstvima i očuvanju pređašnjih tragova života. Štete i propusti u konzervatorskom i restauratorskom smislu kulminirale su 1959. godine rušenjem i zaziđivanjem crkve Aleksandar Nevski (Sveta Gospođa).

CRKVA

Priča o sudbini ove crkve dugo je prisutna kod nas mještana ali, moramo priznati, ne u mjeri da je mi i otkrijemo prije dolaska Amana. Sa svojom firmom Pastro Vecchio tokom 2007. i 2008. godine za projekat Aman radio sam na ostrvu rekonstrukciju i adaptaciju dva apartmana i otkrivanje pomenute crkve (period prije dolaska Restisa). Stručni menadžment Amana je prepoznavao vrijednosti ovog izuzetnog kulturnog dobra kao spomenika kulture i važnost njegove valorizacije i revitalizacije. Ogledalo se to, između ostalog, u potenciranju očuvanja preostalih elemenata stare arhitekture kao i davanju podrške za otkrivanje crkve. Otkrivanje crkve izazvalo je pažnju stručnih krugova i javnosti a pitanje rekonstrukcije ili konzervacije i prezentacije podijelilo je mišljenja. Poznato je da je najdjelotvorniji način za očuvanje autentičnosti arheološkog nalaza, profanog ili sakralnog karaktera, stručna konzervacija i adekvatna prezentacija. U konkretnom slučaju ovim postupkom na slikovit način objašnjena bi bila žalosna sudbina crkve iz jednog nama bliskog vremena a izbjegle bi se zamke imitacije, surogata i prikrivanja istorijske slojevitosti. Ovoj crkvi dugujemo istinu koju treba ostvariti u istorijskoj, vjerskoj, simboličnoj i metaforičnoj ravni. Mišljenja sam da treba izvesti stručnu konzervaciju i prezentaciju ostataka autentične arhitekture crkve u skladu sa standardima zaštite objekata spomenika kulture. Naravno u novom, izmijenjenom ambijentu i limitiranom prostoru očekuje se poštovanje i respekt kultne funkcije i tradicije što zahtijeva veoma nadahnuti senzibilitet i umijeće. Što bi se dobilo rekonstrukcijom crkve.? Bez vjerodostojnih elemenata pređašnjeg stanja i sa novim materijalima, bila bi to neodgovarajuća kopija koja ne bi odražavala autentičnost i identitet ovog kultnog mjesta. Pokrili bi se tragovi prošlosti i izgubilo sjećanje... U novom ambijentu, nažalost arhitektonski značajno preobraženim vizuelno ne bi bila ona naša katedrala, ponosita, skladna, kočoperna - naočita sa kopna i mora. Uronjena u novo arhitektonsko ruho, bez porte, tarace, bez slobodnog otvorenog prostora, sa zvonikom u visini bazenske plaže i hodne ravni kupača... Pitam se da li bi bila i bogougodna? Stižu glasovi da neko može to da pogura, da sredi sa investitorom da se ipak gradi, itd. Može li to biti put razrješenja budućnosti ovog kultnog mjesta? Znači li to da ponovo treba mijenjati ime po svecu novog dobrotvora? Za pohvalu su inicijative i akcije oko crkve. Iskreni su to vapaji za izgubljenim. Međutim, emocije, bez simboličnog, etičkog i estetskog utemeljenja kao i nedostojni kompromisi, mogu omalovažiti njene vrijednosti i značaj.

ZAPOSTAVLJANJE NASLJEĐA

Događanja oko ove crkve nameću pitanje zapostavljanja tradicije i devastacije kulturnog nasljeđa u širem kontekstu i na širem prostoru. Dobro je poznata duboka istorijska slojevitost, specifičnost duha i bogatstvo kulturnog nasljeđa i tradicije Paštrovića. Prostor uzbuđujuće topografije okićen mitologijom i legendama, bogat arheološkim nalazištima, jedinstvenim primjerima i ruralne i sakralne arhitekture, nije u dovoljnoj mjeri istražen, zaštićen i valorizovan. Primjeri kao što su: pojave kiča i tendencija neutemeljenih u našem nasljeđu i tradiciji, promjene imena i naziva shodno uticaju vlasti i moći (Kastel Lastva - Petrovac, Sveta Gospođa – Aleksandar Nevski), prodaja bratstveničkog zemljišta - komunica od strane Opštine negativno utiču na socijalno, kulturološko i duhovno biće Paštrovića. Neprepoznavanjem i zapostavljanjem kulturnih vrijednosti pogubno utičemo na očuvanje identiteta, kulturnog nasljeđa, iščitavanje tradicije i istorije. Sudbina crkve Svete Gospođe (promjena imena, rušenje, raziđivanje, otkrivanje...) ima za posljedicu mentalnu matricu, nosi svojevrsnu simboliku žrtve i metaforu bremena proteklih vremena. To je priča o sudbini njenog grada... Bajka koja traje. Neka nam služi za nauk.

Željko P. MITROVIĆ, Pržno – Sveti Stefan

    
Preuzeto sa: www.vijesti.me